در چند سال اخیر، افزایش شدید قیمتها باعث شده تا بسیاری از رانندگان به دنبال راهی مقرون به صرفه برای تهیه لاستیک خودرو باشند. در همین راستا، وزارت صمت و شرکتهای تولیدکننده مثل بارز و کویرتایر، طرحی به نام ثبت نام لاستیک دولتی را اجرا کردند تا مردم بتوانند با قیمت رسمی و کنترلشده، لاستیک مورد نیاز خود را خریداری کنند.
این موضوع برای افرادی که در حال خرید خودرو جدید هستند نیز اهمیت ویژه ای دارد، چرا که داشتن لاستیکهای باکیفیت و ایمن، اولین قدم در حفظ عمر خودرو و امنیت راننده محسوب میشود.
چرا طرح ثبت نام لاستیک دولتی به وجود آمد؟
واقعیت این است که اختلاف قیمت لاستیک در بازار آزاد و نسخه دولتی گاهی تا چند میلیون تومان میرسد. به عنوان مثال، یک جفت لاستیک بارز در سامانه رسمی ممکن است با قیمتی بسیار پایینتر از نمایشگاهها عرضه شود. همین موضوع باعث شد دولت برای کنترل تورم و حمایت از مصرفکننده، سامانه ای برای ثبت نام لاستیک دولتی ایجاد کند.
در این سامانه، خریدار با وارد کردن اطلاعاتی مانند شماره پلاک، کد ملی و نوع خودرو میتواند سهمیه تعیینشده لاستیک را دریافت کند. هدف از این طرح، جلوگیری از خرید های عمده و دلالی و رساندن کالا به دست مصرفکننده واقعی است.
مسیر ثبت نام لاستیک دولتی؛ گام به گام
فرایند ثبت نام لاستیک دولتی بسیار ساده طراحی شده است تا تمام رانندگان بتوانند بدون واسطه از آن استفاده کنند. مراحل آن به طور خلاصه شامل موارد زیر است:
ورود به سامانه معرفی شده از سوی وزارت صمت یا گروه صنعتی بارز.
تکمیل اطلاعات شخصی و مشخصات خودرو.
انتخاب نوع لاستیک مطابق با خودرو (سواری، باری، سنگین).
تایید نهایی و دریافت کد رهگیری.
انتظار برای دریافت پیامک تخصیص لاستیک.
نکته جالب اینجاست که در برخی استان ها، امکان تحویل حضوری از نمایندگیهای منتخب وجود دارد و لازم نیست فرد منتظر ارسال باشد. در نتیجه، حتی دارندگان خودروهای فرسوده نیز میتوانند بدون دردسر به لاستیک مورد نظرشان برسند.
آیا تفاوت قیمت بین لاستیک دولتی و آزاد واقعاً زیاد است؟
پاسخ کوتاه بله است. اما تفاوتها تنها در عدد و رقم خلاصه نمیشود. قیمت در بازار آزاد بسته به عوامل زیادی مثل برند، اصالت کالا و میزان تقاضا متغیر است.
در حالی که سامانه ثبت نام لاستیک دولتی با حذف واسطهها، لاستیک را مستقیم از تولیدکننده در اختیار مصرفکننده قرار میدهد. بر اساس گزارشها، این تفاوت گاهی بین ۳۵ تا ۵۰ درصد است. برای مثال، یک جفت لاستیک ایرانی در سامانه دولتی حدود ۲ میلیون تومان است، در حالی که همان مدل در بازار آزاد نزدیک به ۳.۵ میلیون تومان فروخته میشود.
در عین حال، بسیاری از خریداران خودروهای باری و تاکسیها ترجیح میدهند از تایرهای دولتی استفاده کنند، چون سهمیههایی جداگانه دارند و مصرف مکرر لاستیک برایشان هزینه قابل توجهی در سال محسوب میشود. البته بازار آزاد هم مزایای خاص خود را دارد؛ به خصوص برای کسانی که میخواهند برندهای وارداتی یا مدلهای ویژه تری را خریداری کنند.
راه های جلوگیری از سوء استفاده در طرح ثبت نام لاستیک دولتی
ممکن است برخی افراد از این طرح به قصد خرید چندباره و فروش مجدد استفاده کنند. برای جلوگیری از این مسئله، سامانه ثبت نام لاستیک دولتی بر اساس شماره پلاک خودرو طراحی شده است. به این معنا که هر پلاک تنها در بازه زمانی مشخص، مجاز به استفاده از سهمیه تایر است؛ همچنین سیستم های هوشمند، خرید های مشکوک را تشخیص داده و حساب کاربری آن افراد را مسدود میکنند. این اقدام در کاهش احتکار و ثبات بازار بسیار مؤثر بوده و باعث شده لاستیک ها بیشتر در اختیار مصرفکنندگان واقعی قرار گیرد. از این رو، اجرای دقیق این سامانه، یکی از موفقترین طرحهای نظارتی سالهای اخیر در حوزه حمل و نقل محسوب میشود.
در همین زمینه، برخی صاحبان خودرو های کار و تاکسی ها نیز از فرصت فروش فوری خودرو برای نوسازی و دریافت تایرهای دولتی استفاده میکنند تا همزمان با تغییر خودرو، از مزیت لاستیک یارانهای بهرهمند شوند.
بررسی تفاوت برندها در طرح ثبت نام لاستیک دولتی
در حال حاضر، برندهایی مانند بارز، کویرتایر، یزدتایر، دنا و ایران تایر در سامانه دولتی فعال هستند. این برندها بر اساس ظرفیت تولید و نوع لاستیک، سهمیه مشخصی برای مدلهای سواری، باری و سنگین دارند. مثلاً تایر بارز بیشتر در خودروهای سواری استفاده میشود و مدلهای کویرتایر برای وسایل نقلیه نیمه سنگین و کامیونت ها کاربرد دارد. همچنین برخی برندها مانند ایران تایر محصولات خود را به صورت ترکیبی عرضه میکنند تا انواع خودروها از این طرح بهرهمند شوند.
از مزایای دیگر ثبت نام لاستیک دولتی میتوان به امکان انتخاب دقیق سایز لاستیک مطابق با مدل خودرو اشاره کرد، که مانع خرید نادرست و استهلاک سریع تر میشود. با این حال، کاربران باید دقت کنند که هر تایر در سامانه تنها برای خودروهای خاصی مجاز است و ثبت اشتباه، باعث ابطال سهمیه میشود.
آیا حذف دلالها باعث کاهش قیمت خودرو و تایر میشود؟
یکی از سوالات پرتکرار در بازار، ارتباط قیمت تایر با قیمت خودرو است. واقعیت این است که بخش قابل توجهی از نوسانات لاستیک ناشی از واسطهگری و افزایش نرخ ارز است.
وقتی ثبت نام لاستیک دولتی بخش عمده ای از این واسطه ها را حذف میکند، فشار تورمی بر بازار تایر کاهش یافته و در نتیجه در بلندمدت میتواند روی ثبات قیمت خودرو هم تاثیر بگذارد. اگرچه این تاثیر مستقیم نیست، اما با کاهش هزینه های جانبی و افزایش شفافیت در عرضه مواد اولیه، اثر آن در کل بازار خودرو قابل مشاهده خواهد بود. بنابراین، استمرار چنین طرح هایی به نفع مصرفکننده نهایی است.
مقایسه لاستیکهای دولتی و آزاد؛ کدام بهتر است؟
از نظر کیفیت، لاستیکهای دولتی تفاوت چندانی با تایرهای بازار آزاد ندارند، چون هر دو محصول برندهای داخلی یکسانی هستند. تنها تفاوت در نحوه عرضه و نرخ رسمی آنهاست.
خریدار در ثبت نام لاستیک دولتی از این مزیت برخوردار است که اطمینان دارد جنس خریداری شده اصل است و مستقیم از کارخانه ارسال میشود.
در بازار آزاد، اگرچه تنوع بیشتری در مدل و مکان خرید وجود دارد، اما احتمال خرید لاستیک تقلبی یا انبارشده نیز بالاتر است.
آینده طرح ثبت نام لاستیک دولتی؛ آیا ادامه دارد؟
وزارت صمت اعلام کرده است که فاز جدید ثبت نام لاستیک دولتی با رویکردی هوشمندتر ادامه پیدا میکند. در فاز جدید، رانندگان میتوانند سوابق خرید و زمان مجاز برای ثبت بعدی را در پنل خود مشاهده کنند. همچنین، شرکتهای لاستیک سازی داخلی موظف هستند اطلاعات موجودی لحظه ای خود را به سامانه متصل کنند تا شفافیت بیشتری ایجاد شود. به علاوه، قرار است در آینده نسخه موبایل این سامانه نیز در دسترس قرار گیرد تا افراد بتوانند از طریق گوشی خود، ثبت نام و پیگیری وضعیت سفارش را انجام دهند.
با وجود چالشهای اولیه، موفقیت این طرح در کنترل بازار نشان میدهد که سیاست عرضه مستقیم میتواند در سایر بخشهای مرتبط با خودرو نیز اجرا شود.
جمعبندی
در نهایت میتوان گفت ثبت نام لاستیک دولتی یکی از اقدامات عملی و کارآمد دولت برای کنترل قیمت کالاهای مصرفی و حمایت از رانندگان بوده است. اختلاف قیمت میان لاستیک آزاد و دولتی همچنان چشمگیر است، اما مردم با آگاهی و مراجعه به سامانه رسمی میتوانند از مزایای واقعی این طرح بهرهمند شوند.
این سیاست، علاوه بر کاهش فشار مالی بر مصرفکننده، باعث شفافتر شدن شبکه توزیع، مبارزه با دلالها و بهبود اعتماد عمومی به نظام عرضه کالای اساسی شده است. اگر روند فعلی با همین نظم ادامه پیدا کند، میتوان امیدوار بود که تداوم عرضه مستقیم نه تنها در لاستیک، بلکه در سایر بخشهای صنعت خودرو نیز باعث کاهش هزینهها و افزایش کیفیت محصولات شود.
